{"id":1290,"date":"2010-04-25T17:40:50","date_gmt":"2010-04-25T13:40:50","guid":{"rendered":"https:\/\/shahidov.com\/en\/?p=1290"},"modified":"2020-03-11T21:46:29","modified_gmt":"2020-03-11T17:46:29","slug":"rusiya-v%c9%99-az%c9%99rbaycan-arasinda-din-korpusu","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/shahidov.com\/en\/?p=1290","title":{"rendered":"RUS\u0130YA V\u018f AZ\u018fRBAYCAN ARASINDA D\u0130N K\u00d6RP\u00dcS\u00dc"},"content":{"rendered":"<p><strong><a href=\"https:\/\/shahidov.com\/en\/wp-content\/uploads\/16.jpg\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"alignleft size-full wp-image-1291\" style=\"margin: 2px;\" title=\"1\" src=\"https:\/\/shahidov.com\/en\/wp-content\/uploads\/16.jpg\" alt=\"\" width=\"150\" height=\"100\" \/><\/a>\u0130ki \u00f6lk\u0259 aras\u0131nda strateji m\u00fctt\u0259fiqliyin \u0259sas\u0131n\u0131 m\u0259hz din qarda\u015fl\u0131\u011f\u0131, tolerantl\u0131q v\u0259 dinl\u0259raras\u0131 dialoq t\u0259\u015fkil edir<br \/>\n<\/strong> \u0130ki \u00f6lk\u0259 aras\u0131nda dostluq m\u00fcnasib\u0259tl\u0259rinin yarad\u0131lmas\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn b\u00fct\u00fcn n\u00f6v \u0259laq\u0259l\u0259rin inki\u015faf etdirilm\u0259si z\u0259ruridir.\u00a0\u0130qtisadi, siyasi, m\u0259d\u0259ni, h\u0259rbi \u0259m\u0259kda\u015fl\u0131qdan ba\u015fqa, \u0259n \u00f6n\u0259mli sah\u0259l\u0259rd\u0259n biri d\u0259 m\u0259hz dini \u0259m\u0259kda\u015fl\u0131qd\u0131r. <!--more-->Hans\u0131 din\u0259, inanca ibad\u0259t etm\u0259l\u0259rind\u0259n as\u0131l\u0131 olmayaraq, h\u0259r bir xalq dig\u0259r xalq\u0131n dinin\u0259 h\u00f6rm\u0259tl\u0259 yana\u015fmal\u0131d\u0131r. \u00c7\u00fcnki, din \u00f6z-\u00f6zl\u00fcy\u00fcnd\u0259 h\u0259m siyas\u0259tdir, h\u0259m m\u0259d\u0259niyy\u0259t, h\u0259m d\u0259 qarda\u015fl\u0131q. Lakin \u0259fsuslar olsun ki, b\u00fct\u00fcn d\u00fcnyada buc\u00fcr h\u00f6rm\u0259td\u0259n dan\u0131\u015fmaq olmur. H\u0259tta bir \u00e7ox inki\u015faf etmi\u015f \u00f6lk\u0259l\u0259rd\u0259 tez-tez dini qar\u015f\u0131durmalar, inanclar aras\u0131 toqqu\u015fmalar v\u0259 m\u00fcnaqi\u015f\u0259l\u0259r ya\u015fanmaqdad\u0131r. Eyni dind\u0259n olan, lakin m\u00fcxt\u0259lif m\u0259zh\u0259bd\u0259n olan xalqlar, icmalar aras\u0131nda qanlar t\u00f6k\u00fcl\u00fcr. Bu, h\u0259m \u0130slam, h\u0259m d\u0259 Xristian dinind\u0259 rast g\u0259lin\u0259n bir hald\u0131r.<\/p>\n<p>Bir \u00e7ox insanlar d\u00fcnyada ba\u015f ver\u0259n hadis\u0259l\u0259rin dinl\u0259 idar\u0259 olunmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 israrla bildirs\u0259l\u0259r d\u0259, h\u0259m Q\u0259rbd\u0259, h\u0259m d\u0259 \u015e\u0259rqd\u0259 ba\u015f ver\u0259n qlobal hadis\u0259l\u0259rin k\u00f6k\u00fcnd\u0259 dini faktor tapmaq m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr. \u018ffsuslar olsun ki, b\u0259zi b\u00f6y\u00fck g\u00fccl\u0259r \u00f6z iyr\u0259nc siyas\u0259tin\u0259 dini don da geyindir\u0259 bilirl\u0259r. B\u0259zi cinay\u0259tkar qruplar insanl\u0131\u011fa qar\u015f\u0131 y\u00f6n\u0259l\u0259n \u0259m\u0259ll\u0259rini sanki din u\u011frunda m\u00fcbariz\u0259 kimi q\u0259l\u0259m\u0259 verir, bundan istifad\u0259 ed\u0259n hegemon d\u00f6vl\u0259tl\u0259r, x\u00fcsus\u0259n d\u0259 AB\u015e v\u0259 Q\u0259rb \u00f6lk\u0259l\u0259ri \u0130slam dinin\u0259 qar\u015f\u0131 s\u0259lib y\u00fcr\u00fc\u015f\u00fc h\u0259yata ke\u00e7irirl\u0259r. Bir fakt dan\u0131lmazd\u0131r ki, \u0259g\u0259r d\u00fcnyada m\u00fcxt\u0259lif dinl\u0259r v\u0259 m\u0259zh\u0259bl\u0259r varsa, dem\u0259li Yer k\u00fcr\u0259sind\u0259 s\u00fclh\u0259 nail olmaq \u00fc\u00e7\u00fcn h\u0259min dinl\u0259r aras\u0131nda ortaq m\u0259xr\u0259c tapmaq laz\u0131md\u0131r. Ba\u015fqa dild\u0259 des\u0259k, dinl\u0259raras\u0131 dialoq qa\u00e7\u0131lmazd\u0131r.<\/p>\n<p>Bu bax\u0131mdan Rusiya Federasiyas\u0131 v\u0259 Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131 aras\u0131nda uzun ill\u0259r inki\u015faf etdiril\u0259n dostluq v\u0259 \u0259m\u0259kda\u015fl\u0131q \u0259laq\u0259l\u0259rinin m\u00f6hk\u0259ml\u0259ndirilm\u0259sind\u0259 dinl\u0259raras\u0131 dialoqun rolu b\u00f6y\u00fckd\u00fcr. Az\u0259rbaycan b\u0259lk\u0259 d\u0259 d\u00fcnyan\u0131n yegan\u0259 \u00f6lk\u0259l\u0259rind\u0259n biridir ki, burada dinl\u0259raras\u0131 dialoq arzuolunan s\u0259viyy\u0259d\u0259dir. Burada h\u0259m d\u00f6vl\u0259tin din sah\u0259sind\u0259ki siyas\u0259ti, h\u0259m d\u0259 \u0259halinin din\u0259 m\u00fcnasib\u0259ti, ba\u015fqa dinl\u0259r\u0259 h\u00f6rm\u0259ti b\u00f6y\u00fck \u0259h\u0259miyy\u0259t da\u015f\u0131y\u0131r. AR Konstitusiyas\u0131na g\u00f6r\u0259, din d\u00f6vl\u0259td\u0259n ayr\u0131d\u0131r. Bununla bel\u0259 \u00f6lk\u0259nin b\u00f6y\u00fck \u0259ks\u0259riyy\u0259ti \u0130slam dinin\u0259 sitayi\u015f edir. Lakin \u00f6lk\u0259d\u0259ki xristianlara, y\u0259hudil\u0259r\u0259 v\u0259 dig\u0259r dinl\u0259rin n\u00fcmay\u0259nd\u0259l\u0259rin\u0259 d\u0259 m\u00fcnasib\u0259t y\u00fcks\u0259k s\u0259viyy\u0259d\u0259dir. Bunu t\u0259kc\u0259 Az\u0259rbaycanda deyil, \u00f6lk\u0259d\u0259n k\u0259narda ya\u015fayan insanlar, din xadiml\u0259ri v\u0259 beyn\u0259lxalq t\u0259\u015fkilatlar da etiraf edirl\u0259r. \u00d6lk\u0259d\u0259 ya\u015fayan pravoslavlara olan m\u00fcnasib\u0259t d\u0259 bu q\u0259bild\u0259n say\u0131la bil\u0259r. Az\u0259rbaycanda ya\u015fayan pravoslavlar\u0131n \u0259ks\u0259riyy\u0259ti ruslar oldu\u011fundan, onlara olan m\u00fcnasib\u0259t v\u0259 qay\u011f\u0131 Rusiya il\u0259 m\u00fcnasib\u0259tl\u0259rin daha da m\u00f6hk\u0259ml\u0259ndirilm\u0259sin\u0259 xidm\u0259t edir. He\u00e7 t\u0259sad\u00fcfi deyil ki, Qafqaz M\u00fcs\u0259lmanlar\u0131 \u0130dar\u0259sinin r\u0259hb\u0259ri Hac\u0131 Allah\u015f\u00fck\u00fcr Pa\u015fazad\u0259nin Rusiyada xeyli n\u00fcfuza malik olmas\u0131 v\u0259 Rusiya Federasiyas\u0131 Prezidenti t\u0259r\u0259find\u0259n \u00f6lk\u0259nin \u0259n ali medal\u0131 il\u0259 t\u0259ltif olunmas\u0131 dinl\u0259raras\u0131 dialoqa veril\u0259n y\u00fcks\u0259k qiym\u0259td\u0259n x\u0259b\u0259r verir.<\/p>\n<p>2009-cu ild\u0259 Moskva v\u0259 B\u00fct\u00fcn Rusiyan\u0131n patriarx\u0131 se\u00e7il\u0259n Kirillin Az\u0259rbaycana, onun xalq\u0131na, \u0130slam dinin\u0259 v\u0259 Hac\u0131 Allah\u015f\u00fck\u00fcr Pa\u015fazad\u0259y\u0259 m\u00fcnasib\u0259ti v\u0259 r\u0259\u011fb\u0259ti y\u00fcks\u0259k s\u0259viyy\u0259d\u0259dir. Bu v\u0259zif\u0259y\u0259 se\u00e7ildiyi ilk m\u0259qamlardan patriarx Kirill dinl\u0259raras\u0131 dialoqun t\u0259r\u0259fdar\u0131 kimi \u00e7\u0131x\u0131\u015f etm\u0259y\u0259 ba\u015flad\u0131. M\u0259hz onun t\u0259\u015f\u0259bb\u00fcs\u00fc il\u0259 ke\u00e7iril\u0259n beyn\u0259lxalq dini sempozyumlarda, dinl\u0259raras\u0131 dialoq m\u0259qs\u0259dil\u0259 t\u0259\u015fkil olunan beyn\u0259lxalq t\u0259dbirl\u0259rd\u0259 \u0130slam, xristian, y\u0259hudi n\u00fcmay\u0259nd\u0259l\u0259ri fikir m\u00fcbadil\u0259si apar\u0131r v\u0259 din vasit\u0259sil\u0259 xalqlar aras\u0131nda da dostluq v\u0259 qarda\u015fl\u0131q \u0259laq\u0259l\u0259rinin qurulmas\u0131na \u00e7al\u0131\u015f\u0131rlar. T\u0259sad\u00fcfi deyil ki, m\u0259hz patriarx Kirillin t\u0259\u015f\u0259bb\u00fcs\u00fc il\u0259 Qafqaz M\u00fcs\u0259lmanlar\u0131 \u0130dar\u0259sinin r\u0259hb\u0259ri Hac\u0131 Allah\u015f\u00fck\u00fcr Pa\u015fazad\u0259 v\u0259 Erm\u0259nistan\u0131n dini r\u0259hb\u0259ri II Qaregin aras\u0131nda d\u0259f\u0259l\u0259rl\u0259 ikit\u0259r\u0259fli v\u0259 \u00fc\u00e7t\u0259r\u0259fli g\u00f6r\u00fc\u015fl\u0259r ke\u00e7irilmi\u015fdir. Bu g\u00f6r\u00fc\u015fl\u0259rin \u0259sas m\u0259qs\u0259di h\u0259m dinl\u0259raras\u0131 dialoqun qurulmas\u0131, h\u0259m d\u0259 m\u00fcharib\u0259 \u015f\u0259raitind\u0259 olan iki \u00f6lk\u0259 aras\u0131nda s\u00fclh\u00fcn \u0259ld\u0259 olunmas\u0131d\u0131r.<\/p>\n<p>Bu g\u00fcnl\u0259rd\u0259 Moskva v\u0259 B\u00fct\u00fcn Rusiyan\u0131n patriarx\u0131 Kirillin Az\u0259rbaycana r\u0259smi s\u0259f\u0259ri davam etm\u0259kd\u0259dir. G\u00f6r\u00fc\u015f y\u00fcks\u0259k s\u0259viyy\u0259d\u0259 ke\u00e7irilir. Patriarx\u0131n Az\u0259rbaycana r\u0259smi s\u0259f\u0259r\u0259 g\u0259lm\u0259si h\u0259m dinl\u0259raras\u0131 dialoq bax\u0131m\u0131ndan, h\u0259m d\u0259 Rusiya-Az\u0259rbaycan \u0259laq\u0259l\u0259rinin inki\u015faf etdirilm\u0259si n\u00f6qteyi-n\u0259z\u0259rind\u0259n y\u00fcks\u0259k \u0259h\u0259miyy\u0259t da\u015f\u0131y\u0131r. Az\u0259rbaycan r\u0259hb\u0259rliyi d\u0259 bu g\u00f6r\u00fc\u015f\u0259 y\u00fcks\u0259k qiym\u0259t verir. Bunun n\u0259tic\u0259sidir ki, AR Prezidenti \u0130lham \u018fliyevin q\u0259rar\u0131 il\u0259 Moskva v\u0259 B\u00fct\u00fcn Rusiyan\u0131n patriarx\u0131 Kirill \u201c\u015e\u00f6hr\u0259t\u201d ordeni il\u0259 t\u0259ltif olundu. M\u0259hz Kirillin Bak\u0131ya s\u0259f\u0259r\u0259 g\u0259lm\u0259si iki \u00f6lk\u0259 aras\u0131ndak\u0131 b\u0259zi x\u0131rda probleml\u0259rin d\u0259 h\u0259llin\u0259 m\u00fcsb\u0259t t\u0259sir etmi\u015f oldu. Az\u0259rbaycandak\u0131 rus icmas\u0131n\u0131 narahat ed\u0259n suallar, pravoslav kils\u0259sinin qay\u011f\u0131lar\u0131 bir daha qabard\u0131ld\u0131, \u00f6lk\u0259d\u0259 rus dilinin statusunun y\u00fcks\u0259ldilm\u0259si m\u0259s\u0259l\u0259si g\u00fcnd\u0259m\u0259 g\u0259ldi. Patriarx Kirillin \u00f6z \u00e7\u0131x\u0131\u015f\u0131nda Az\u0259rbaycan\u0131 dini tolenrantl\u0131\u011f\u0131n \u0259n n\u00fcmun\u0259vi \u00f6lk\u0259si oldu\u011funu bildirm\u0259si, bu sah\u0259d\u0259ki siyas\u0259tin\u0259 v\u0259 \u00fcmumiyy\u0259tl\u0259, rus dilin\u0259, ruslara b\u0259sl\u0259n\u0259n h\u00f6rm\u0259t\u0259 g\u00f6r\u0259 Az\u0259rbaycan r\u0259hb\u0259rliyin\u0259 d\u0259rin t\u0259\u015f\u0259kk\u00fcr etm\u0259si t\u0259sad\u00fcfi deyildi. Bundan ba\u015fqa, buc\u00fcr s\u0259f\u0259rl\u0259r zaman\u0131 t\u0259kc\u0259 Rusiyan\u0131n mara\u011f\u0131nda olan m\u0259s\u0259l\u0259l\u0259r deyil, he\u00e7 \u015f\u00fcbh\u0259siz ki, Az\u0259rbaycan\u0131 narahat ed\u0259n m\u0259s\u0259l\u0259l\u0259r d\u0259 m\u00fczakir\u0259 olunur. Bu m\u0259s\u0259l\u0259l\u0259r t\u0259kc\u0259 dini deyil, h\u0259m d\u0259 ictimai-siyasi, iqtisadi, sosial v\u0259 m\u0259d\u0259ni m\u00f6vzular\u0131 da \u0259hat\u0259 edir. \u00c7\u00fcnki, patriarx Kirill, o c\u00fcml\u0259d\u0259n Hac\u0131 Allah\u015f\u00fck\u00fcr Pa\u015fazad\u0259 t\u0259kc\u0259 dini lider kimi deyil, h\u0259m d\u0259 ictimai-siyasi h\u0259yatda \u00f6n\u0259mli yer tutan, bu v\u0259 ya dig\u0259r m\u0259s\u0259l\u0259l\u0259r\u0259 kifay\u0259t q\u0259d\u0259r t\u0259sir g\u00fcc\u00fcn\u0259 malik olan \u015f\u0259xsiyy\u0259tl\u0259rdir.<\/p>\n<p><strong> PhD \u018fhm\u0259d \u015eahidov<\/strong><br \/>\nRusiya Federasiyas\u0131 Prezidenti yan\u0131nda D\u00f6vl\u0259t \u0130dar\u0259\u00e7ilik Akademiyas\u0131n\u0131n \u201cH\u00fcquq\u201d fak\u00fclt\u0259sinin t\u0259l\u0259b\u0259si<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>\u0130ki \u00f6lk\u0259 aras\u0131nda strateji m\u00fctt\u0259fiqliyin \u0259sas\u0131n\u0131 m\u0259hz din qarda\u015fl\u0131\u011f\u0131, tolerantl\u0131q v\u0259 dinl\u0259raras\u0131 dialoq t\u0259\u015fkil edir \u0130ki \u00f6lk\u0259 aras\u0131nda dostluq m\u00fcnasib\u0259tl\u0259rinin yarad\u0131lmas\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn b\u00fct\u00fcn n\u00f6v \u0259laq\u0259l\u0259rin inki\u015faf etdirilm\u0259si z\u0259ruridir.\u00a0\u0130qtisadi, siyasi, m\u0259d\u0259ni,&hellip; <\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":1291,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_jetpack_memberships_contains_paid_content":false,"footnotes":""},"categories":[236,5],"tags":[],"class_list":["post-1290","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-articles","category-article"],"jetpack_featured_media_url":"https:\/\/shahidov.com\/en\/wp-content\/uploads\/16.jpg","jetpack_sharing_enabled":true,"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/shahidov.com\/en\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/1290","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/shahidov.com\/en\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/shahidov.com\/en\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/shahidov.com\/en\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/shahidov.com\/en\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=1290"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/shahidov.com\/en\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/1290\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":12477,"href":"https:\/\/shahidov.com\/en\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/1290\/revisions\/12477"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/shahidov.com\/en\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/1291"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/shahidov.com\/en\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=1290"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/shahidov.com\/en\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=1290"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/shahidov.com\/en\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=1290"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}