{"id":2428,"date":"2011-09-09T13:08:18","date_gmt":"2011-09-09T09:08:18","guid":{"rendered":"https:\/\/shahidov.com\/en\/?p=2428"},"modified":"2020-03-11T21:11:32","modified_gmt":"2020-03-11T17:11:32","slug":"mdb-d%c9%99-v%c9%99ziyy%c9%99t-ruscadir","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/shahidov.com\/en\/?p=2428","title":{"rendered":"MDB-D\u018f V\u018fZ\u0130YY\u018fT RUSCADIR&#8230;"},"content":{"rendered":"<p><strong><a href=\"https:\/\/shahidov.com\/en\/wp-content\/uploads\/mdb.jpg\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"alignleft size-full wp-image-2429\" title=\"mdb\" src=\"https:\/\/shahidov.com\/en\/wp-content\/uploads\/mdb.jpg\" alt=\"\" width=\"200\" height=\"160\" srcset=\"https:\/\/shahidov.com\/en\/wp-content\/uploads\/mdb.jpg 200w, https:\/\/shahidov.com\/en\/wp-content\/uploads\/mdb-100x80.jpg 100w, https:\/\/shahidov.com\/en\/wp-content\/uploads\/mdb-125x100.jpg 125w, https:\/\/shahidov.com\/en\/wp-content\/uploads\/mdb-190x152.jpg 190w, https:\/\/shahidov.com\/en\/wp-content\/uploads\/mdb-60x48.jpg 60w\" sizes=\"auto, (max-width: 200px) 100vw, 200px\" \/><\/a>\u00dczv \u00f6lk\u0259l\u0259r Rusiyan\u0131n t\u0259sir dair\u0259sind\u0259n \u00e7\u0131xmaq siyas\u0259ti y\u00fcr\u00fcd\u00fcrl\u0259r<\/strong><br \/>\nAz\u0259rbaycan v\u0259 \u00d6zb\u0259kistan MDB-nin D\u00fc\u015f\u0259nb\u0259d\u0259 ke\u00e7iril\u0259n yubiley sammitind\u0259 ba\u015f nazir s\u0259viyy\u0259sind\u0259 t\u0259msil olunacaqlar<br \/>\nSentyabr\u0131n 1-d\u0259n Qazax\u0131stan\u0131n d\u00f6vl\u0259t televiziyas\u0131nda rus dilind\u0259 verili\u015fl\u0259rin yay\u0131m\u0131na qada\u011fa qoyulub<!--more--><br \/>\nMDB-nin sentyabr\u0131n \u0259vv\u0259ll\u0259rind\u0259 D\u00fc\u015f\u0259nb\u0259d\u0259 ke\u00e7iril\u0259c\u0259k 20 illik yubiley sammitin\u0259 haz\u0131rl\u0131q kifay\u0259t q\u0259d\u0259r s\u00f6n\u00fck s\u0259viyy\u0259d\u0259 ke\u00e7ir. \u00d6nc\u0259 Az\u0259rbaycan bu t\u0259dbird\u0259 y\u00fcks\u0259k s\u0259viyy\u0259d\u0259 t\u0259msil olunmayaca\u011f\u0131n\u0131 b\u0259yanlad\u0131 v\u0259 samitd\u0259 ba\u015f nazirin i\u015ftirak ed\u0259c\u0259yi bar\u0259d\u0259 m\u0259lumat yay\u0131ld\u0131. Ard\u0131nca is\u0259 \u00d6zb\u0259kistan bu t\u0259dbir\u0259 x\u00fcsusi \u0259h\u0259miyy\u0259t verm\u0259diyini t\u0259sdiql\u0259di. Bel\u0259 ki, sammit\u0259 ev sahibliyi ed\u0259n Tacikistan\u0131n X\u0130N-in t\u0259msil\u00e7isi Davlat Nazriyev bildirib ki, \u00d6zb\u0259kistan prezidenti \u0130slam K\u0259rimov sammitd\u0259 i\u015ftirak bar\u0259d\u0259 q\u0259rar\u0131n\u0131 d\u0259yi\u015fib. \u0130slam K\u0259rimov sammitd\u0259 i\u015ftiraka l\u00fczum g\u00f6rm\u0259yib v\u0259 \u0259v\u0259zind\u0259 ba\u015f nazir \u015e\u00f6vk\u0259t Mirz\u0259yevi t\u0259dbir\u0259 g\u00f6nd\u0259r\u0259c\u0259k. K\u0259rimovun sammitd\u0259 i\u015ftirakdan imtinas\u0131n\u0131n s\u0259b\u0259bl\u0259ri a\u00e7\u0131qlanmasa da ekspertl\u0259r bu \u00d6zb\u0259kistan r\u0259hb\u0259rliyinin yenid\u0259n Q\u0259rbmeylli kurs g\u00f6t\u00fcrm\u0259y\u0259 haz\u0131rla\u015fmas\u0131 il\u0259 \u0259laq\u0259l\u0259ndirirl\u0259r. Xat\u0131rladaq ki, \u00d6zb\u0259kistan prezidenti h\u0259tta MDB-y\u0259 \u00fczv b\u0259zi \u00f6lk\u0259l\u0259rin h\u0259rbi t\u0259\u015fkilat\u0131 olan Kollektiv T\u0259hl\u00fck\u0259sizlik M\u00fcqavil\u0259si T\u0259\u015fkilat\u0131n\u0131n toplant\u0131s\u0131na qat\u0131lmaqdan da imtina etmi\u015fdi.<br \/>\nMDB-d\u0259 \u0259slind\u0259 n\u0259 ba\u015f verir? Bir vaxtlar ke\u00e7mi\u015f SSR\u0130-nin formal varisi say\u0131lan v\u0259 \u0259sas h\u0259d\u0259fi Rusiyan\u0131n yeni m\u00fcst\u0259qil d\u00f6vl\u0259tl\u0259r \u00fcz\u0259rind\u0259 t\u0259sir r\u0131\u00e7aqlar\u0131n\u0131 qoruyub saxlamaq olan MDB-nin yubiley sammitin\u0259 bu c\u00fcr yana\u015fmalar n\u0259d\u0259n qaynaqlan\u0131r? Bu suallar\u0131n cavab\u0131 \u0259slind\u0259 Rusiyan\u0131n \u00f6z siyas\u0259tind\u0259 \u0259ksini tap\u0131r v\u0259 Kremlin t\u0259sir dair\u0259sind\u0259n maksimum uzaqla\u015fmaq c\u0259hdl\u0259ri g\u00f6z qaba\u011f\u0131ndad\u0131r. Bu siyas\u0259t ondan ibar\u0259tdir ki, Rusiya MDB \u00f6lk\u0259l\u0259rind\u0259 \u00f6z maraqlar\u0131n\u0131 zor v\u0259 \u015fantaj \u00fcz\u0259rind\u0259 qurur, \u00fczv \u00f6lk\u0259l\u0259r daxilind\u0259 m\u00fcnaqi\u015f\u0259l\u0259r yaratmaqla h\u0259rbi t\u0259zyiql\u0259r\u0259 \u0259l at\u0131r, diplomatik m\u00fcnasib\u0259tl\u0259rd\u0259 ambisiyalar\u0131n\u0131 a\u00e7\u0131q \u015f\u0259kild\u0259 h\u0259d\u0259-qorxularla h\u0259yata ke\u00e7irm\u0259y\u0259 \u00e7al\u0131\u015f\u0131r v\u0259 s. Y\u0259ni MDB bu t\u0259\u015fkilata \u00fczv \u00f6lk\u0259l\u0259r\u0259 he\u00e7 n\u0259 vermir, sad\u0259c\u0259 Rusiyan\u0131n imperiya maraqlar\u0131na xidm\u0259t g\u00f6st\u0259rir.<br \/>\nBu m\u0259nada \u00f6nc\u0259 Az\u0259rbaycan\u0131n, ard\u0131nca \u00d6zb\u0259kistan\u0131n (G\u00fcrc\u00fcstan bir ne\u00e7\u0259 il \u00f6nc\u0259 bu qurumu n\u00fcmayi\u015fkaran\u0259 \u015f\u0259kild\u0259 t\u0259rk edib) yubiley sammitin\u0259 d\u00f6vl\u0259t ba\u015f\u00e7\u0131s\u0131 s\u0259viyy\u0259sind\u0259 qat\u0131lmaqdan imtina etm\u0259si s\u0131radan bir m\u0259s\u0259l\u0259 deyil. \u00d6zb\u0259kistanla ba\u011fl\u0131 analitikl\u0259rin yana\u015fmas\u0131 b\u0259llidir v\u0259 he\u00e7 k\u0259s\u0259 sirr deyil ki, AB\u015e M\u0259rk\u0259zi Asiyaya qap\u0131n\u0131 m\u0259hz Da\u015fk\u0259ndd\u0259n a\u00e7ma\u011fa \u00e7al\u0131\u015f\u0131r. Az\u0259rbaycan\u0131n tutdu\u011fu m\u00f6vqey\u0259 g\u0259linc\u0259 is\u0259, bunu izah etm\u0259k el\u0259 d\u0259 \u00e7\u0259tin deyil. Rusiya prezidenti Dmitri Medvedyevin bu yax\u0131nlarda G\u00fcrc\u00fcstan\u0131 misal \u00e7\u0259km\u0259kl\u0259 Az\u0259rbaycan\u0131 h\u0259d\u0259l\u0259m\u0259sind\u0259n sonra Moskvaya yum\u015faq da olsa t\u0259pkil\u0259ri t\u0259bii qar\u015f\u0131lamaq laz\u0131md\u0131r. \u00dcmumiyy\u0259tl\u0259, r\u0259smi Bak\u0131 Rusiyan\u0131n siyas\u0259tin\u0259 kifay\u0259t q\u0259d\u0259r t\u0259mkinli davran\u0131r. MDB miqyasl\u0131 imperiya siyas\u0259tin\u0259 daha bir t\u0259pki Qazax\u0131standan g\u0259lib. Ruslar\u0131n kifay\u0259t q\u0259d\u0259r komakt ya\u015fad\u0131qlar\u0131 bu \u00f6lk\u0259d\u0259 \u00f6lk\u0259nin d\u00f6vl\u0259t televiziyas\u0131nda sentyabr\u0131n 1-d\u0259n rus dilind\u0259 verili\u015fl\u0259rin yay\u0131m\u0131na qada\u011fa qoyulmas\u0131, rus redaksiyas\u0131n\u0131n \u0259m\u0259kda\u015flar\u0131n\u0131n i\u015fd\u0259n \u00e7\u0131xar\u0131lmas\u0131 r\u0259smi Astanan\u0131n \u0259n c\u0259sar\u0259tli add\u0131mlar\u0131ndan biri kimi qiym\u0259tl\u0259ndiril\u0259 bil\u0259r. Rusiyan\u0131 qar\u015f\u0131da daha s\u00fcrprizl\u0259rin g\u00f6zl\u0259diyi is\u0259 zaman m\u0259s\u0259l\u0259sidir.<br \/>\n&#8220;Diaspor v\u0259 Lobbi&#8221; Strateji Ara\u015fd\u0131rmalar M\u0259rk\u0259zinin s\u0259dri Zaur \u018fliyev bu q\u0259na\u0259td\u0259dir ki, MDB Rusiyan\u0131n q\u0259r\u0259zli siyas\u0259ti n\u0259tic\u0259sind\u0259 u\u011fursuz quruma \u00e7evrilib: &#8220;Sovetl\u0259r Bilriyi da\u011f\u0131landan sonra yeni m\u00fcst\u0259qillik \u0259ld\u0259 etmi\u015f \u00f6lk\u0259l\u0259r aras\u0131nda iqtisadi, siyasi, m\u0259d\u0259ni, h\u0259rbi v\u0259 dig\u0259r sah\u0259l\u0259rd\u0259 ba\u011fl\u0131l\u0131qlar\u0131 bir d\u0259f\u0259lik q\u0131rma\u011f\u0131n qeyri-m\u00fcmk\u00fcn olmas\u0131 s\u0259b\u0259bil\u0259 MDB-nin yaranmas\u0131 o zaman\u0131n t\u0259l\u0259bin\u0259 g\u00f6r\u0259 z\u0259ruri idi. \u00c7\u00fcnki tam olaraq yeni d\u00f6vl\u0259tl\u0259rin d\u00fcnyaya s\u0259rb\u0259st \u00e7\u0131x\u0131\u015f\u0131 yox idi v\u0259 ya bel\u0259 m\u00fcnasib\u0259tl\u0259r yeni-yeni yaran\u0131rd\u0131. D\u00f6vl\u0259tl\u0259rin 70 il \u0259rzind\u0259 ba\u011fl\u0131l\u0131\u011f\u0131 iqtisadi v\u0259 dig\u0259r sah\u0259l\u0259rd\u0259 \u00f6z\u00fcn\u00fc g\u00f6st\u0259rirdi v\u0259 bu qurum onlar aras\u0131nda \u0259m\u0259kda\u015fl\u0131q m\u0259qs\u0259di da\u015f\u0131y\u0131rd\u0131. Amma zaman g\u00f6st\u0259rdi ki, MDB Rusiyan\u0131n q\u0259r\u0259zli siyas\u0259ti n\u0259tic\u0259sind\u0259 u\u011fursuz quruma \u00e7evrilib. Ona g\u00f6r\u0259 d\u0259 he\u00e7 bir \u00f6lk\u0259 bu t\u0259\u015fkilata real inteqrasiya oluna bilm\u0259di. Rusiya hesab edirdi ki, bu d\u00f6vl\u0259tl\u0259rin inki\u015faf\u0131 m\u00fcmk\u00fcn olmayacaq, lakin Az\u0259rbaycanda apar\u0131lan u\u011furlu siyas\u0259t onun \u0259ksini g\u00f6st\u0259rdi. Bu g\u00fcn Az\u0259rbaycan birba\u015fa xarici s\u0259rmay\u0259l\u0259rin h\u0259cmin\u0259 g\u00f6r\u0259 MDB m\u0259kan\u0131nda \u0259n\u0259n\u0259vi olaraq ilk s\u0131ralardad\u0131r v\u0259 bu s\u0259rmay\u0259l\u0259r ild\u0259n il\u0259 artmaqda davam edir. M\u0259lumdur ki, m\u00fcst\u0259qil d\u00f6vl\u0259tl\u0259rin MDB-d\u0259 qalmas\u0131 bir q\u0259d\u0259r m\u0259cburi xarakter da\u015f\u0131y\u0131r, onlar\u0131n bir \u00e7oxu Rusiyadan \u00e7\u0259kinirl\u0259r, as\u0131l\u0131d\u0131rlar. Amma onlardan f\u0259rqli olaraq Az\u0259rbaycan azad bir d\u00f6vl\u0259tdir v\u0259 onun potensial\u0131 qat-qat art\u0131qd\u0131r. Bu is\u0259 \u0259lb\u0259tt\u0259 ki, Rusiyan\u0131 narahat etm\u0259y\u0259 bilm\u0259z. Bu Qaraba\u011f dan\u0131\u015f\u0131qlar\u0131nda Rusiyan\u0131n m\u00f6vqeyind\u0259 d\u0259 \u00f6z\u00fcn\u00fc g\u00f6st\u0259rir. MDB-nin Qaraba\u011f probleminin h\u0259llind\u0259 bu vaxta q\u0259d\u0259r qeyri-konstruktiv m\u00f6vqe n\u00fcmayi\u015f etdirm\u0259si d\u0259 gizli deyil. Eynil\u0259 \u00d6zb\u0259kistan\u0131 da misal g\u00f6st\u0259r\u0259 bil\u0259rik. H\u0259r iki \u00f6lk\u0259nin Q\u0259rb\u0259 inteqrasiya etm\u0259si, qloballa\u015fmada \u00f6z milli d\u0259y\u0259rl\u0259rini qoruyub saxlamas\u0131, d\u00f6vl\u0259t m\u00fcst\u0259qilliyinin toxunulmazl\u0131\u011f\u0131n\u0131n ist\u0259m\u0259si tam haql\u0131 m\u00f6vqedir v\u0259 buna g\u00f6r\u0259 Rusiya g\u00fcnah\u0131 \u00f6z\u00fcnd\u0259 axtarmal\u0131d\u0131r&#8221;.<br \/>\n<strong>Rusiya Federasiyas\u0131 Prezidenti yan\u0131nda D\u00f6vl\u0259t \u0130dar\u0259\u00e7ilik Akademiyas\u0131n\u0131n doktorant\u0131, f\u0259ls\u0259f\u0259 doktoru \u018fhm\u0259d \u015eahidov<\/strong> <em>is\u0259 deyir ki, Az\u0259rbaycan prezidentinin MDB-nin n\u00f6vb\u0259ti sammitind\u0259 i\u015ftirak etm\u0259m\u0259si protokol m\u0259s\u0259l\u0259sidir:&#8221;D\u0259f\u0259l\u0259rl\u0259 \u015fahidi olmu\u015fuq ki, MDB-nin illik toplant\u0131lar\u0131nda, habel\u0259 dig\u0259r beyn\u0259lxalq t\u0259\u015fkilatlar\u0131n zirv\u0259 g\u00f6r\u00fc\u015fl\u0259rind\u0259 gah \u00f6lk\u0259 ba\u015f\u00e7\u0131s\u0131 i\u015ftirak edib, gah da ikinci v\u0259 ya \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc \u015f\u0259xs&#8230;. Bunu normal qar\u015f\u0131lamaq laz\u0131md\u0131r v\u0259 bunu hans\u0131sa siyasi gedi\u015fl\u0259rl\u0259 izah etm\u0259y\u0259 ehtiyac yoxdur. M\u0259n d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcr\u0259m ki, Az\u0259rbaycan v\u0259 Rusiya ne\u00e7\u0259 ildir ki, mehriban qon\u015fuluq siyas\u0259ti y\u00fcr\u00fcd\u00fcrl\u0259r. Az\u0259rbaycan h\u0259mi\u015f\u0259 Rusiya il\u0259 m\u00fcnasib\u0259tl\u0259rd\u0259 m\u00fc\u0259yy\u0259n balans\u0131 qoruma\u011fa \u00e7al\u0131\u015f\u0131b v\u0259 bu siyas\u0259t bu g\u00fcn d\u0259 davam etm\u0259kd\u0259dir. Amma Az\u0259rbaycan regionda \u00f6z siyas\u0259tini \u00f6z\u00fc m\u00fc\u0259yy\u0259nl\u0259\u015fdir\u0259n v\u0259 he\u00e7 bir xarici q\u00fcvv\u0259d\u0259n as\u0131l\u0131 olmayan bir \u00f6lk\u0259dir. H\u0259r halda bu c\u0259h\u0259td\u0259n G\u00fcrc\u00fcstan v\u0259 Erm\u0259nistandan xeyli f\u0259rqli m\u00f6vqed\u0259 dayanm\u0131\u015f\u0131q&#8221;.<\/em><\/p>\n<p>S\u0259lcuq<br \/>\n<strong><a href=\"http:\/\/xalqcebhesi.az\/news.php?id=3337\" target=\"_blank\" rel=\"noopener noreferrer\">&#8220;Xalq C\u0259bh\u0259si&#8221; q\u0259zeti<\/a><\/strong><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>\u00dczv \u00f6lk\u0259l\u0259r Rusiyan\u0131n t\u0259sir dair\u0259sind\u0259n \u00e7\u0131xmaq siyas\u0259ti y\u00fcr\u00fcd\u00fcrl\u0259r Az\u0259rbaycan v\u0259 \u00d6zb\u0259kistan MDB-nin D\u00fc\u015f\u0259nb\u0259d\u0259 ke\u00e7iril\u0259n yubiley sammitind\u0259 ba\u015f nazir s\u0259viyy\u0259sind\u0259 t\u0259msil olunacaqlar Sentyabr\u0131n 1-d\u0259n Qazax\u0131stan\u0131n d\u00f6vl\u0259t televiziyas\u0131nda rus dilind\u0259 verili\u015fl\u0259rin yay\u0131m\u0131na&hellip; <\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":2429,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_jetpack_memberships_contains_paid_content":false,"footnotes":""},"categories":[232],"tags":[],"class_list":["post-2428","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-interview"],"jetpack_featured_media_url":"https:\/\/shahidov.com\/en\/wp-content\/uploads\/mdb.jpg","jetpack_sharing_enabled":true,"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/shahidov.com\/en\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/2428","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/shahidov.com\/en\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/shahidov.com\/en\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/shahidov.com\/en\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/shahidov.com\/en\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=2428"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/shahidov.com\/en\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/2428\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":12362,"href":"https:\/\/shahidov.com\/en\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/2428\/revisions\/12362"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/shahidov.com\/en\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/2429"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/shahidov.com\/en\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=2428"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/shahidov.com\/en\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=2428"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/shahidov.com\/en\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=2428"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}