{"id":4496,"date":"2010-04-10T21:24:47","date_gmt":"2010-04-10T17:24:47","guid":{"rendered":"https:\/\/shahidov.com\/en\/?p=4496"},"modified":"2020-03-11T21:46:30","modified_gmt":"2020-03-11T17:46:30","slug":"facebook-b%c9%99s%c9%99riyy%c9%99ti-m%c9%99hv-ed%c9%99c%c9%99k-yeni-silah-2","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/shahidov.com\/en\/?p=4496","title":{"rendered":"FACEBOOK: B\u0259\u015f\u0259riyy\u0259ti m\u0259hv ed\u0259c\u0259k yeni silah!"},"content":{"rendered":"<p><strong><a href=\"https:\/\/shahidov.com\/en\/wp-content\/uploads\/facebook1.jpg\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"alignleft size-full wp-image-4495\" alt=\"facebook\" src=\"https:\/\/shahidov.com\/en\/wp-content\/uploads\/facebook1.jpg\" width=\"292\" height=\"292\" \/><\/a>Aliml\u0259rin x\u0259b\u0259rdarl\u0131qlar\u0131na g\u00f6r\u0259, Twitter v\u0259 Facebook kimi sosial \u015f\u0259b\u0259k\u0259l\u0259r insanlarda m\u0259n\u0259vi d\u0259y\u0259rl\u0259ri m\u0259hv edir, humanizm hissl\u0259rinin formala\u015fmas\u0131na \u0259ng\u0259l olur<\/strong><br \/>\n<strong>FACEBOOK<\/strong> \u2013 bu ad biz\u0259 \u00e7ox tan\u0131\u015fd\u0131r. Bug\u00fcn d\u00fcnyada 400 milyon insan Facebook sosial \u015f\u0259b\u0259k\u0259sind\u0259 qeydiyyatdan ke\u00e7mi\u015f v\u0259 g\u00fcnd\u0259lik olaraq bu portal\u0131n imkanlar\u0131ndan yararlan\u0131r. Bu, \u00e7ox b\u00f6y\u00fck r\u0259q\u0259mdir. Bu siyah\u0131da \u0259n m\u00fcxt\u0259lif insanlar\u0131 \u2013 prezidentl\u0259ri, nazirl\u0259ri, m\u0259\u015fhur pop ulduzlar\u0131, idman\u00e7\u0131 v\u0259 aliml\u0259ri tapmaq m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr. \u018fvv\u0259lc\u0259, Facebook v\u0259 Twitter kimi sosial \u015f\u0259b\u0259k\u0259l\u0259rin insanlara g\u0259tirdiyi xeyird\u0259n b\u0259hs ed\u0259k.<br \/>\n<strong>\u00dcnsiyy\u0259t!<\/strong> Bu, Facebook vasit\u0259sil\u0259 asanl\u0131qla m\u00fcmk\u00fcn olan bir anlay\u0131\u015fd\u0131r. \u0130nsanlar ist\u0259dikl\u0259ri, axtard\u0131qlar\u0131, p\u0259r\u0259sti\u015f etdikl\u0259ri insanlarla asanl\u0131qla \u00fcnsiyy\u0259t qura bilir, onlara \u00f6z sevgi v\u0259 arzular\u0131n\u0131 \u00e7atd\u0131ra bilirl\u0259r.<br \/>\n<strong>\u0130nformasiya!<\/strong> M\u0259hz Facebook sosial \u015f\u0259b\u0259k\u0259si vasit\u0259sil\u0259 \u0259n m\u00fcxt\u0259lif informasiyan\u0131 tez v\u0259 operativ \u015f\u0259kild\u0259 tapmaq m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr.<br \/>\n<strong>T\u0259bli\u011fat!<\/strong> M\u00fcasir d\u00f6vrd\u0259 Facebook portal\u0131n\u0131n imkanlar\u0131ndan istifad\u0259 edib \u00f6z biznesini quran, \u0259n m\u00fcxt\u0259lif \u0259\u015fyalar\u0131 reklam edib satan, \u00f6z siyasi, dini v\u0259 f\u0259ls\u0259fi fikirl\u0259rini t\u0259bli\u011f ed\u0259n milyonlarla insan var.<br \/>\n<strong>M\u0259h\u0259bb\u0259t!<\/strong> Q\u0259rib\u0259 d\u0259 olsa, m\u00fcasir d\u00f6vr\u00fcm\u00fczd\u0259 Facebook v\u0259 Twitter sosial \u015f\u0259b\u0259k\u0259l\u0259rind\u0259 \u00f6z m\u0259h\u0259bb\u0259tini axtaran, tapan v\u0259 sonradan ail\u0259 quran \u00e7oxlu sayda c\u00fctl\u00fckl\u0259r var. Facebook v\u0259 Twitter portallar\u0131n\u0131n bu tip xeyirini \u00e7ox sadalamaq olar. Amma bir \u015feyin ki, ziyan\u0131 onun xeyrind\u0259n qat-qat \u00e7ox v\u0259 t\u0259hl\u00fck\u0259lidir, onda m\u0259ntiqi olaraq, h\u0259min \u015fey c\u0259miyy\u0259t \u00fc\u00e7\u00fcn t\u0259hl\u00fck\u0259li hesab olunur.<br \/>\nKe\u00e7\u0259k, Facebook v\u0259 Twitter sosial \u015f\u0259b\u0259k\u0259l\u0259rinin b\u0259\u015f\u0259riyy\u0259t\u0259 m\u0259nfi t\u0259sirl\u0259rin\u0259. Bu sah\u0259d\u0259 \u00f6z fikrimi ifad\u0259 etm\u0259mi\u015fd\u0259n \u0259vv\u0259l q\u0131sa bir ara\u015fd\u0131rma aparmaq q\u0259rar\u0131na g\u0259ldim. M\u0259nim d\u00fc\u015f\u00fcnd\u00fckl\u0259rimin t\u0259sdiqi olaraq, bir s\u0131ra tan\u0131nm\u0131\u015f aliml\u0259rin, h\u0259tta institutlar\u0131n g\u0259ldiyi q\u0259na\u0259ti sizl\u0259rl\u0259 b\u00f6l\u00fc\u015fm\u0259k ist\u0259yir\u0259m. D\u00fcnya aliml\u0259ri hesab edirl\u0259r ki, Facebook v\u0259 Twitter \u2013 b\u0259\u015f\u0259riyy\u0259ti m\u0259hv\u0259 aparan yeni bir silah n\u00f6v\u00fcd\u00fcr. Onlar iddia edir ki, bu tip sosial \u015f\u0259b\u0259k\u0259l\u0259r insanlar\u0131 m\u00fcasir h\u0259yatdan uzaqla\u015fd\u0131r\u0131r, onlar\u0131n beynini yuyur v\u0259 robot kimi sanki \u00f6z\u00fcn\u0259 tabe etdirir. \u018fn ba\u015fl\u0131cas\u0131 insanlarda m\u0259n\u0259vi d\u0259y\u0259rl\u0259ri m\u0259hv edir.<br \/>\nG\u0259lin g\u00f6r\u0259k m\u0259n\u0259vi d\u0259y\u0259rl\u0259r n\u0259dir v\u0259 onlar insanda nec\u0259 formala\u015f\u0131r? \u0130nsanlar kitab oxuyur, dostlar\u0131 il\u0259 g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fcr, deyir-g\u00fcl\u00fcr v\u0259 \u0259yl\u0259nirl\u0259r, bir-birinin xeyr v\u0259 \u015f\u0259rind\u0259 i\u015ftirak edir, a\u011fr\u0131-ac\u0131n\u0131 b\u00f6l\u00fc\u015f\u00fcr, sevinci is\u0259 payla\u015f\u0131rlar, birg\u0259 t\u0259dbirl\u0259rd\u0259 i\u015ftirak edir v\u0259 \u00f6zl\u0259rinin d\u0259 i\u015ftirak\u00e7\u0131s\u0131 oldu\u011fu real m\u0259n\u0259vi d\u00fcnyan\u0131 formala\u015fd\u0131rm\u0131\u015f olurlar. Buna biz insanlar saatlarla, h\u0259tta g\u00fcnl\u0259rl\u0259 vaxt s\u0259rf etmi\u015f oluruq. N\u0259tic\u0259d\u0259 m\u0259d\u0259ni, etik v\u0259 humanist bir insana \u00e7evrilirik. T\u0259bii, me\u015f\u0259d\u0259, da\u011f ba\u015f\u0131nda, k\u0259narda ya\u015fayan insandan buc\u00fcr d\u0259y\u0259rl\u0259ri g\u00f6zl\u0259m\u0259k d\u00fczg\u00fcn olmazd\u0131, \u00e7\u00fcnki h\u0259min insan \u00f6mr\u00fcn\u00fc bu tip t\u0259dbirl\u0259r\u0259 s\u0259rf etmir. El\u0259 Facebookda vaxt\u0131n\u0131 ke\u00e7ir\u0259n insan da eynidir. H\u0259min insanlar\u0131n da\u011f ba\u015f\u0131nda ya\u015fayan v\u0259 v\u0259h\u015fi h\u0259yat t\u0259rzi s\u00fcr\u0259n insandan f\u0259rqi \u00e7ox da deyil. \u00c7\u00fcnki, Facebook v\u0259 Twitter insan\u0131n vaxt\u0131n\u0131 v\u0259 \u00f6mr\u00fcn\u00fc real olmayan, virtual bir \u201ch\u0259yata\u201d s\u0259rf etm\u0259y\u0259 t\u0259hkim edir. Bu, bir n\u00f6v x\u0259st\u0259likdir. \u018fn savadl\u0131, \u0259n a\u011f\u0131ll\u0131 v\u0259 m\u00fcdrik insanlar da bu x\u0259st\u0259likd\u0259n yaxa qurtula bilmirl\u0259r. Facebook v\u0259 Twitter sosial \u015f\u0259b\u0259k\u0259sind\u0259 qeydiyyatdan ke\u00e7mi\u015f v\u0259 g\u00fcnd\u0259lik m\u00fczakir\u0259l\u0259rd\u0259 i\u015ftirak ed\u0259n insan\u0131n \u015f\u0259xsi h\u0259yat\u0131 t\u0259dric\u0259n ikinci plana ke\u00e7ir. Onu art\u0131q real dostlar\u0131, ail\u0259si, sevgilisi, qohum-\u0259qrabas\u0131 maraqland\u0131rm\u0131r. \u00c7\u00fcnki, h\u0259min insan\u0131n yeni \u201cdostlar\u0131\u201d, \u201csevgilisi\u201d v\u0259 \u201ch\u0259yat\u0131\u201d art\u0131q Facebook \u015f\u0259b\u0259k\u0259sind\u0259 m\u00f6vcuddur. Az ya\u015fl\u0131 u\u015faqlar\u0131n, o c\u00fcml\u0259d\u0259n yeniyetm\u0259 g\u0259ncl\u0259rin Facebookda \u00e7ox vaxt ke\u00e7irm\u0259l\u0259ri daha t\u0259hl\u00fck\u0259li hesab oluna bil\u0259r. \u00c7\u00fcnki, onsuz da h\u0259yata yenic\u0259 q\u0259d\u0259m qoyan bu insanlar art\u0131q \u0259sl h\u0259yat\u0131n m\u0259hz virtual d\u00fcnya oldu\u011funa inan\u0131rlar v\u0259 t\u0259dric\u0259n virtual d\u00fcnyan\u0131n sakinl\u0259rin\u0259 \u00e7evrilirl\u0259r.<br \/>\nC\u0259nubi Kaliforniya Universitetinin t\u0259dqiqat\u00e7\u0131s\u0131 Mary Helen \u0130mmordino-Yanq hesab edir ki, \u201c\u0259g\u0259r h\u0259r \u015fey \u00e7ox s\u00fcr\u0259tl\u0259 ba\u015f verirs\u0259, onda siz ba\u015fqa insanlar\u0131n fiziki durumu bar\u0259d\u0259 kifay\u0259t q\u0259d\u0259r dol\u011fun t\u0259\u0259ss\u00fcrata malik ola bilmirsiz v\u0259 n\u0259tic\u0259d\u0259 sizin m\u0259n\u0259vi d\u00fcnyan\u0131z daralma\u011fa ba\u015flay\u0131r\u201d. AB\u015e Milli Elml\u0259r Akademiyas\u0131n\u0131n bir qrup professoru Facebook v\u0259 Twitter kimi sosial \u015f\u0259b\u0259k\u0259l\u0259rin insanlara hans\u0131 t\u0259sirl\u0259r etdiyini m\u00fc\u0259yy\u0259n etm\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn geni\u015f miqyasl\u0131 ara\u015fd\u0131rma aparmaq q\u0259rar\u0131na g\u0259ldi v\u0259 bunun \u00fc\u00e7\u00fcn minl\u0259rl\u0259 k\u00f6n\u00fcll\u00fc h\u0259min bu ara\u015fd\u0131rmaya c\u0259lb olundu. M\u0259qs\u0259d Facebook v\u0259 Twitter istifad\u0259\u00e7isi olan h\u0259min insanlar\u0131n real h\u0259yata m\u00fcnasib\u0259tl\u0259rini t\u0259yin etm\u0259k idi. Bunun \u00fc\u00e7\u00fcn onlar h\u0259min insanlar\u0131n beyinl\u0259rinin \u015f\u0259klini \u00e7\u0259kdil\u0259r. Aliml\u0259r bildirirl\u0259r ki, insanlar dig\u0259r \u015f\u0259xsl\u0259r haqq\u0131ndak\u0131 informasiyalar\u0131 \u00e7ox tez qavraya bil\u0259r v\u0259 ba\u015fqalar\u0131n\u0131n fiziki a\u011fr\u0131-ac\u0131lar\u0131na bir saniy\u0259d\u0259 reaksiya ver\u0259 bil\u0259rl\u0259r. Lakin q\u0131sa zaman \u0259rzind\u0259 \u0259ld\u0259 olunmu\u015f informasiya humanizmin \u0259sas d\u00fcsturunu t\u0259\u015fkil ed\u0259n \u2013 valeh olma v\u0259 yaz\u0131\u011f\u0131 g\u0259lm\u0259 hissl\u0259rini m\u0259hv edir. Ara\u015fd\u0131rma zaman\u0131 Facebook v\u0259 Twitter kimi sosial \u015f\u0259b\u0259k\u0259l\u0259rin istifad\u0259\u00e7il\u0259rin\u0259 m\u00fcxt\u0259lif insanlar\u0131n faci\u0259li h\u0259yat\u0131 v\u0259 \u00fczl\u0259\u015fdiyi d\u0259rdl\u0259r bar\u0259d\u0259, o c\u00fcml\u0259d\u0259n \u0259ld\u0259 etdikl\u0259ri u\u011furlar v\u0259 f\u0259th etdikl\u0259ri zirv\u0259l\u0259r bar\u0259d\u0259 informasiyalar \u00e7atd\u0131r\u0131l\u0131r. Sosial \u015f\u0259b\u0259k\u0259l\u0259rd\u0259 uzun m\u00fcdd\u0259t vaxt ke\u00e7ir\u0259n insanlar\u0131n \u0259ks\u0259riyy\u0259tind\u0259 h\u0259min insanlara qar\u015f\u0131 he\u00e7 bir emosiya hiss olunmad\u0131. H\u0259min insanlar sanki \u0259trafda ba\u015f ver\u0259n hadis\u0259l\u0259r\u0259, dig\u0259r insanlar\u0131n h\u0259yat\u0131na soyuq laqeydlik n\u00fcmayi\u015f etdirmi\u015f oldular. Ara\u015fd\u0131rma\u00e7\u0131 \u0130mmordino-Yanq bunu buc\u00fcr analiz edir: \u201cBunun s\u0259b\u0259bi odur ki, bir insan dig\u0259r bir insan\u0131n faci\u0259 v\u0259 ya u\u011furuna o zaman m\u00fcvafiq reaksiya ver\u0259r ki, h\u0259min insanla uzun m\u00fcdd\u0259t canl\u0131 \u00fcnsiyy\u0259ti v\u0259 ortaq maraqlar\u0131 olsun. \u018fks t\u0259qdird\u0259 insanlar ba\u015fqalar\u0131n\u0131n h\u0259yat tarix\u00e7\u0259sin\u0259 laqeydlikl\u0259 yana\u015f\u0131rlar.\u201d Onun s\u00f6zl\u0259rin\u0259 g\u00f6r\u0259, insanlar televiziya, elektron media, o c\u00fcml\u0259d\u0259n Facebook v\u0259 Twitter kimi sosial \u015f\u0259b\u0259k\u0259l\u0259rd\u0259n \u0259ld\u0259 etdikl\u0259ri informasiyalar\u0131 ani olaraq q\u0259bul edir v\u0259 bu zaman insana xas olan \u0259n\u0259n\u0259vi reaksiya n\u00fcmayi\u015f etdirmirl\u0259r. Bu tip \u00fcnsiyy\u0259t insanlar\u0131 b\u0259\u015f\u0259ri d\u0259y\u0259rl\u0259rd\u0259n uzaqla\u015fd\u0131r\u0131r v\u0259 he\u00e7 bir halda \u0259d\u0259biyyat oxuyark\u0259n v\u0259 canl\u0131 \u00fcnsiyy\u0259t qurark\u0259n \u0259ks olunan hissl\u0259ri \u0259v\u0259z ed\u0259 bilmir. \u00c7\u00fcnki, insanlarda m\u0259n\u0259vi d\u0259y\u0259rl\u0259rin formala\u015fmas\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn zaman v\u0259 davaml\u0131 \u00fcnsiyy\u0259t t\u0259l\u0259b olunur.<br \/>\nAdi bir m\u00fcqayis\u0259y\u0259 diqq\u0259t yetir\u0259k. H\u0259r g\u00fcn televiziyalarda, o c\u00fcml\u0259d\u0259n internet \u015f\u0259b\u0259k\u0259sind\u0259 \u00f6ld\u00fcr\u00fcl\u0259n insanlar\u0131, yand\u0131r\u0131lan evl\u0259ri, ba\u015f\u0131 k\u0259sil\u0259n insanlar\u0131 g\u00f6r\u00fcr\u00fck. Amma bu hadis\u0259l\u0259ri elektron mediadan tama\u015fa etdikd\u0259, ki\u00e7ik bir qisim insanda duy\u011fulu anlar ya\u015fan\u0131r. \u00c7oxumuz laqeyd yana\u015f\u0131r\u0131q h\u0259min insanlara. \u00c7\u00fcnki, ilk n\u00f6vb\u0259d\u0259 onlar\u0131 tan\u0131m\u0131r\u0131q, h\u0259m d\u0259 onlar\u0131 virtual olaraq g\u00f6r\u00fcr\u00fck. Amma k\u00fc\u00e7\u0259d\u0259 ged\u0259rk\u0259n kimis\u0259 g\u00f6z\u00fcm\u00fcz\u00fcn qar\u015f\u0131s\u0131nda b\u0131\u00e7aqlasalar v\u0259 h\u0259tta \u00f6ld\u00fcrs\u0259l\u0259r, d\u0259rhal h\u0259y\u0259candan \u015foka d\u00fc\u015f\u0259r, b\u0259zil\u0259rimiz a\u011flayar v\u0259 h\u0259tta q\u0131\u015fq\u0131r\u0131b-ba\u011f\u0131r\u0131b hu\u015fumuzu da itir\u0259rik. \u00c7\u00fcnki, bu faci\u0259ni g\u00f6r\u00fcr\u00fck v\u0259 biz d\u0259 ya\u015fay\u0131r\u0131q sanki. Eyni \u015fey Facebook v\u0259 Twitter kimi sosial \u015f\u0259b\u0259k\u0259l\u0259rind\u0259 d\u0259 ba\u015f verir. Oradak\u0131 \u201cdostlar\u0131m\u0131z\u0131n\u201d, \u201csevgilil\u0259rimizin\u201d \u00f6z\u0259l h\u0259yat\u0131 il\u0259 maraqlan\u0131r\u0131q, amma onlar\u0131n hal\u0131na ac\u0131m\u0131r\u0131q, onlar\u0131n u\u011furuna sevinmirik. \u00c7\u00fcnki, onlarla canl\u0131 \u00fcnsiyy\u0259timiz yoxdur, sad\u0259c\u0259 ekran vasit\u0259sil\u0259 virtual \u00fcnsiyy\u0259t qururuq. Buc\u00fcr \u00fcnsiyy\u0259t sutkada 1-2 saat davam ets\u0259, o q\u0259d\u0259r d\u0259 problem olmaz. Amma Facebook v\u0259 Twitter kimi sosial \u015f\u0259b\u0259k\u0259l\u0259rd\u0259 saatlarla, h\u0259tta g\u00fcnl\u0259rl\u0259 oturan v\u0259 bunu bir n\u00f6v h\u0259yat t\u0259rzin\u0259 \u00e7evir\u0259n insanlarda t\u0259dric\u0259n humanizm hissl\u0259ri yoxa \u00e7\u0131x\u0131r, onlar real h\u0259yatdan uzaqla\u015f\u0131r v\u0259 \u201c\u0259sl h\u0259yat\u201d hesab etdikl\u0259ri virtual d\u00fcnyan\u0131n robotlar\u0131na \u00e7evrilirl\u0259r. B\u0259li, robotlara. Duy\u011fusuz, hissl\u0259rsiz, m\u0259n\u0259viyyats\u0131z bi d\u0259mir par\u00e7as\u0131na \u00e7evrilirik. H\u0259tta AB\u015e prezidenti Barak Obama da Facebook v\u0259 Twitter kimi sosial \u015f\u0259b\u0259k\u0259l\u0259rind\u0259n istifad\u0259 edib se\u00e7kil\u0259rd\u0259 qalib g\u0259ls\u0259 d\u0259, sonradan bunun z\u0259r\u0259ri bar\u0259d\u0259 Amerika g\u0259ncl\u0259rin\u0259 m\u0259sl\u0259h\u0259t d\u0259 vermi\u015fdir: \u201cM\u0259n h\u0259yatda u\u011furlara imza atmaqda do\u011fma atamdan ilham alm\u0131\u015fam, onunla \u00fcnsiyy\u0259td\u0259n h\u0259v\u0259sl\u0259nib g\u0259l\u0259c\u0259yimi qurmu\u015fam. \u00c7\u00fcnki, h\u0259v\u0259s, ilham, vale olmaq, ac\u0131maq kimi hissl\u0259r \u2013 humanizmin \u0259sas \u00fcns\u00fcrl\u0259ridir. Bu hissl\u0259ri ya\u015famaqla biz h\u0259yatda pisi yax\u015f\u0131dan se\u00e7\u0259 bilirik. Lakin real h\u0259yatdan n\u0259 q\u0259d\u0259r uzala\u015f\u0131r\u0131qsa, t\u0259dric\u0259n d\u0259 humanizmd\u0259n uzaqla\u015f\u0131r\u0131q. Facebook v\u0259 Twitter d\u0259 real h\u0259yatdan uzaqla\u015fma\u011f\u0131m\u0131za \u0259sas s\u0259b\u0259bkard\u0131r.\u201d<br \/>\nOdur ki, indiki n\u0259sil m\u00fc\u0259yy\u0259n m\u0259nada internet sosial \u015f\u0259b\u0259k\u0259l\u0259rind\u0259n as\u0131l\u0131 oldu\u011fu halda, g\u0259l\u0259c\u0259k n\u0259sill\u0259r tamamil\u0259 bu \u015f\u0259b\u0259k\u0259l\u0259rin qurban\u0131na \u00e7evril\u0259c\u0259k ki, bu da b\u0259\u015f\u0259riyy\u0259tin g\u0259l\u0259c\u0259yini indid\u0259n t\u0259hl\u00fck\u0259 alt\u0131na sal\u0131r. Bel\u0259 ki, indiki n\u0259sill\u0259rin ke\u00e7mi\u015fi real h\u0259yatla \u0259laq\u0259li olub, odur ki, onlar\u0131 tamamil\u0259 real h\u0259yatdan qoparmaq m\u00fcmk\u00fcn deyil. Lakin h\u0259yata g\u00f6z\u00fcn\u00fc a\u00e7an andan Facebook v\u0259 Twitter kimi sosial \u015f\u0259b\u0259k\u0259l\u0259rin istifad\u0259\u00e7isi olan yeniyetm\u0259nin g\u0259l\u0259c\u0259kd\u0259 real h\u0259yatda hans\u0131 d\u0259y\u0259rl\u0259rin sahibi olaca\u011f\u0131n\u0131 t\u0259s\u0259vv\u00fcr etm\u0259k \u00e7\u0259tindir.<br \/>\nSosial \u015f\u0259b\u0259k\u0259l\u0259rin ba\u015fqa bir z\u0259r\u0259ri d\u0259 m\u0259xfiliyin qorunmas\u0131 il\u0259 ba\u011fl\u0131d\u0131r. Bel\u0259 ki, \u00f6z\u00fcm\u00fcz haqda b\u00fct\u00fcn informasiyalar\u0131 milyonlarla insana a\u015fkar etdikd\u0259 biz \u00f6z m\u00fcdafi\u0259mizi laxlatm\u0131\u015f oluruq. El\u0259 istifad\u0259\u00e7il\u0259r var ki, onlar n\u0259inki \u00f6zl\u0259ri bar\u0259d\u0259 informasiyalar\u0131, h\u0259tta ail\u0259 \u00fczvl\u0259ri, h\u0259yat yolda\u015f\u0131 v\u0259 u\u015faqlar\u0131 bar\u0259d\u0259 m\u0259lumatlar\u0131, fotolar\u0131, ev \u00fcnvanlar\u0131n\u0131 v\u0259 telefon n\u00f6mr\u0259l\u0259rini d\u0259 internetd\u0259 yerl\u0259\u015fdirirl\u0259r. Bu, g\u0259l\u0259c\u0259kd\u0259 h\u0259min insan\u0131n \u015f\u0259xsi t\u0259hl\u00fck\u0259sizliyi \u00fc\u00e7\u00fcn z\u0259r\u0259rli ola bil\u0259r.<br \/>\nSon ill\u0259r Az\u0259rbaycanda da Facebook v\u0259 Twitter kimi sosial \u015f\u0259b\u0259k\u0259l\u0259rinin istifad\u0259\u00e7il\u0259ri xeyli art\u0131b. Bu, ilk n\u00f6vb\u0259d\u0259 sevindirici olsa da, bunun m\u0259nfi f\u0259sadlar\u0131n\u0131 c\u0259miyy\u0259timiz art\u0131q duymaqdad\u0131r. Bel\u0259 ki, Facebook vasit\u0259sil\u0259 s\u0259rh\u0259dsiz imkanlar \u0259ld\u0259 ed\u0259n g\u0259ncl\u0259r b\u00fct\u00fcn d\u00fcnya il\u0259 \u00fcnsiyy\u0259t qurur, \u0259laq\u0259l\u0259r yarad\u0131r v\u0259 b\u00fct\u00fcn d\u00fcnyada tan\u0131n\u0131rlar. Lakin bu sosial \u015f\u0259b\u0259k\u0259y\u0259 alud\u0259 olan b\u0259zi g\u0259ncl\u0259rimiz art\u0131q \u00f6zl\u0259rini unutmu\u015f, \u00f6z\u0259l h\u0259yatlar\u0131n\u0131, ail\u0259l\u0259rini, i\u015f v\u0259 t\u0259hsill\u0259rini bir k\u0259nara atm\u0131\u015f, sanki Facebook il\u0259 ya\u015fay\u0131r, n\u0259f\u0259s al\u0131r, real h\u0259yatda \u0259ld\u0259 etm\u0259li olduqlar\u0131 u\u011furlar\u0131 m\u0259hz Facebookda axtar\u0131rlar. Sanki Yer planeti deyil, virtual d\u00fcnya olan Facebookun sakinin\u0259 \u00e7evrilirl\u0259r. B\u0259zi dayaz d\u00fcnyag\u00f6r\u00fc\u015fl\u00fc g\u0259ncl\u0259rimiz Facebook v\u0259 Twitter kimi sosial \u015f\u0259b\u0259k\u0259l\u0259rind\u0259 malik olduqlar\u0131 \u201cdost\u201d siyah\u0131s\u0131n\u0131n geni\u015fliyi il\u0259 q\u00fcrur duyur, bunu m\u00fc\u0259yy\u0259n m\u0259nada u\u011fur, intellekt v\u0259 uzun ill\u0259rin z\u0259hm\u0259ti kimi g\u00f6r\u00fcrl\u0259r. Facebookda tapd\u0131qlar\u0131 \u201csevgini\u201d itir\u0259nd\u0259, h\u0259min \u201cdost\u201d siyah\u0131s\u0131n\u0131n bir g\u00fcn\u00fcn i\u00e7ind\u0259 yoxa \u00e7\u0131xd\u0131\u011f\u0131 zaman v\u0259 ya Facebook \u015fifr\u0259l\u0259rini unutduqlar\u0131 zaman h\u0259min g\u0259ncl\u0259rin hans\u0131 hissl\u0259ri v\u0259 duy\u011fular\u0131 ya\u015fad\u0131qlar\u0131n\u0131 t\u0259s\u0259vv\u00fcr etm\u0259k \u00e7\u0259tin deyil. Sanki, ill\u0259rdir x\u0259yallarda qurulan h\u0259yat sona \u00e7atd\u0131, dostlar at\u0131b getdi, sevgi yoxa \u00e7\u0131xd\u0131. Bunun n\u0259tic\u0259sidir ki, Facebook kimi portallar\u0131n m\u00fcnt\u0259z\u0259m istifad\u0259\u00e7il\u0259ri aras\u0131nda intihar hallar\u0131n\u0131n artmas\u0131 art\u0131q h\u0259r g\u00fcn e\u015fitdiyimiz x\u0259b\u0259rl\u0259rd\u0259n biridir. \u0130nsanlar internetd\u0259 tapd\u0131qlar\u0131 sevgid\u0259n bir anl\u0131q yox cavab\u0131 alanda, bu cavab\u0131n real insan v\u0259 ya manyak t\u0259r\u0259find\u0259n yaz\u0131ld\u0131\u011f\u0131n\u0131, \u00fcmumiyy\u0259tl\u0259 bu cavab\u0131n hans\u0131 v\u0259ziyy\u0259td\u0259 verildiyini, zarafat v\u0259 ya ciddi \u015f\u0259kild\u0259 ifad\u0259 olundu\u011funu ay\u0131rd etm\u0259d\u0259n \u00f6zl\u0259rini depressiyaya soxur, b\u0259zi cavan q\u0131zlar\u0131m\u0131z is\u0259 intihar kimi \u0259n son varianta da \u0259l at\u0131rlar.<br \/>\nB\u00fct\u00fcn bu dan\u0131\u015fd\u0131qlar\u0131m\u0131z\u0131n real oldu\u011funu s\u00fcbut etm\u0259k ist\u0259y\u0259nl\u0259r \u00f6zl\u0259ri d\u0259 bunu t\u0259cr\u00fcb\u0259d\u0259n ke\u00e7ir\u0259 bil\u0259rl\u0259r. G\u00fcn\u00fcn\u00fcn \u00e7ox hiss\u0259sini Facebook v\u0259 Twitter kimi sosial \u015f\u0259b\u0259k\u0259l\u0259rind\u0259 ke\u00e7ir\u0259n g\u0259ncl\u0259r, \u00e7ox yox, 1 h\u0259ft\u0259 bu saytlara daxil olmadan dayana bil\u0259rsinizmi?! Xeyr, \u0259sla! Dar\u0131xacaqs\u0131n\u0131z, h\u0259sr\u0259td\u0259n i\u00e7iniz yanacaq. M\u0259rak ed\u0259c\u0259ksiniz, g\u00f6r\u0259s\u0259n m\u0259nim Facebookdak\u0131 \u201cdostlar\u0131m\u201d, \u201csevgilim\u201d n\u0259 edir, m\u0259n\u0259 n\u0259 yaz\u0131b indi. D\u00fczd\u00fcrm\u00fc?! \u018flb\u0259tt\u0259, d\u00fczd\u00fcr! Bunun bir s\u0259b\u0259bi d\u0259 odur ki, siz art\u0131q real h\u0259yatdan uzaqla\u015fm\u0131s\u0131n\u0131z, siz canl\u0131 h\u0259yatda ya\u015fam\u0131rs\u0131n\u0131z. Sizin bu real d\u00fcnyada n\u0259 dostunuz var, n\u0259 yolda\u015f\u0131n\u0131z, n\u0259 d\u0259 ki, sizi \u00fcr\u0259kd\u0259n sev\u0259n, h\u0259r g\u00fcn sizi \u0259zizl\u0259y\u0259n sevgiliniz. Odur ki, bu real h\u0259yatda sizl\u0259r dar\u0131x\u0131rs\u0131z v\u0259 \u00f6z d\u00fcnyan\u0131za \u2013 Facebooka can at\u0131rs\u0131z. Yaddan \u00e7\u0131xarmay\u0131n ki, milyard ya\u015f\u0131 olan bu d\u00fcnyada ya\u015famaq laz\u0131md\u0131r, s\u00f6z\u00fcn \u0259sl m\u0259nas\u0131nda ya\u015famaq. H\u0259r an da\u011f\u0131lma ehtimal\u0131 olan yalan\u00e7\u0131 d\u00fcnyalara &#8211; Facebook v\u0259 Twitter kimi sosial \u015f\u0259b\u0259k\u0259l\u0259rin\u0259 is\u0259 \u00e7ox da bel ba\u011flamay\u0131n. Yoxsa, pe\u015fman olars\u0131z!<\/p>\n<p><strong>PhD \u018fhm\u0259d \u015eahidov<\/strong><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Aliml\u0259rin x\u0259b\u0259rdarl\u0131qlar\u0131na g\u00f6r\u0259, Twitter v\u0259 Facebook kimi sosial \u015f\u0259b\u0259k\u0259l\u0259r insanlarda m\u0259n\u0259vi d\u0259y\u0259rl\u0259ri m\u0259hv edir, humanizm hissl\u0259rinin formala\u015fmas\u0131na \u0259ng\u0259l olur FACEBOOK \u2013 bu ad biz\u0259 \u00e7ox tan\u0131\u015fd\u0131r. Bug\u00fcn d\u00fcnyada 400 milyon&hellip; <\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":4495,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_jetpack_memberships_contains_paid_content":false,"footnotes":""},"categories":[236,5],"tags":[],"class_list":["post-4496","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-articles","category-article"],"jetpack_featured_media_url":"https:\/\/shahidov.com\/en\/wp-content\/uploads\/facebook1.jpg","jetpack_sharing_enabled":true,"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/shahidov.com\/en\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/4496","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/shahidov.com\/en\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/shahidov.com\/en\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/shahidov.com\/en\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/shahidov.com\/en\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=4496"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/shahidov.com\/en\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/4496\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":12481,"href":"https:\/\/shahidov.com\/en\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/4496\/revisions\/12481"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/shahidov.com\/en\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/4495"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/shahidov.com\/en\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=4496"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/shahidov.com\/en\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=4496"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/shahidov.com\/en\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=4496"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}